Keto Diet ή Κεογονική Δίαιτα & Αδυνάτισμα

Κέτωση είναι η μεταβολική κατάσταση όπου αυξάνεται η συγκέντρωση ουσιών στο αίμα που προέρχονται από την καύση του λίπους όταν υπάρχει ένδεια υδατάνθρακα στον οργανισμό. Οι ουσίες αυτές είναι οργανικές ενώσεις, υδατοδιαλυτές και λέγονται κετόνες ή κετονικά σωμάτια και η διαδικασία αυτή γίνεται στο ήπαρ.

Οι κετόνες ή κετονικά σωμάτια είναι τρεις:

• ακετοξεικό οξύ
• β-υδροξυβουτυρικό οξύ
• ακετόνη  ή οξόνη

Κατά την κατάσταση έλλειψης σακχάρων οι ουσίες αυτές λειτουργούν ως καύσιμη ύλη αντί των σακχάρων στα ευγενή όργανα όπως τον εγκέφαλο, την καρδιά, το ήπαρ, τους νεφρούς κ.α, για να μπορέσουν να κάνουν την λειτουργία τους.

Η κέτωση που προέρχεται από την δίαιτα - διατροφή λέγεται Διατροφική κέτωση. Είναι μια φυσιολογική κατάσταση οξέωσις που ανταπεξέρχεται πλήρως ο οργανισμός. Η διατροφική κέτωση δεν θα πρέπει να συγχέεται με την διαβητική κετοξέωση που είναι μια επικίνδυνη και απειλητική για την ζωή μεταβολική κατάσταση, που συμβαίνει στους διαβητικούς Τύπου 1 με αρρύθμιστο διαβήτη και συνυπάρχουν ταυτόχρονα οξέωση, υψηλό σάκχαρο και κέτωση.

Κετογονική ή κετογόνος δίαιτα, είναι η δίαιτα που προκαλεί την αύξηση των κετονών δηλαδή μια διατροφική κέτωση. Η δράση όμως της κετογονικής δίαιτας προέρχεται τόσο από τις κετόνες αλλά από το αίτιο που τις προκάλεσε. Δηλαδή από την χαμηλή συγκέντρωση σακχάρου στο αίμα και ακολούθως την χαμηλή συγκέντρωση σακχάρου στο ενδοκυττάριο χώρο των κυττάρων μας.

Η χαμηλή αυτή συγκέντρωση του σακχάρου προκαλεί τρομερές μεταβολές στις μεταβολικές οδούς του μεταβολισμού αλλά και στις οδούς σηματοδότησης του κυττάρου. Μεταβολές που προκαλούν με την σειρά τους διεγέρσεις ή καταστολές γονιδιακών εκφράσεων που ελέγχουν την λειτουργία ολόκληρου του κυττάρου και κατ' επέκταση του οργανισμού. Σε αυτό το κομμάτι οφείλονται και οι θεραπευτικές δράσης της κετογονικής δίαιτας.

Ένα από τα πιο αναγνωρισμένα οφέλη της κετογονικής δίαιτας είναι η μείωση του λίπους. Αυτό οφείλεται αρχικά στο σχεδιασμό της δίαιτας που στρέφει τον οργανισμό να χρησιμοποιεί ως κύριο καύσιμο το λίπος και όχι τον υδατάνθρακα.

Δευτερευόντως βοηθά στην μείωση της όρεξης με την ομαλοποίηση των ορμονών της πείνας όπως η γρελίνη (ghrelin) και η χολοκυστοκινίνη (cholecystokinin - CCK).

Η γρελίνη απελευθερώνεται από το στομάχι και το έντερο, με τα υψηλότερα επίπεδα να εμφανίζονται σε κατάσταση νηστείας. Μετά την κατανάλωση ενός γεύματος, τα επίπεδα γρελίνης μειώνονται ανάλογα με τα κυκλοφορούντα θρεπτικά συστατικά.
Τα επίπεδα γρελίνης επίσης αυξάνονται σημαντικά μετά την απώλεια βάρους, που είναι ο λόγος που τις περισσότερες φορές δεν μπορούμε να διατηρήσουμε το βάρος μας μετά από δίαιτα.

Η κέτωση βοηθά στην καταστολή της αύξησης της γρελίνης που παρατηρείται μετά την απώλεια βάρους. Μελέτες έδειξαν ότι η κετογονική δίαιτα οδηγεί σε μειωμένες ποσότητες κυκλοφορούσης γρελίνης και συνεπώς μειωμένο αίσθημα πείνας.
Μειώνει τα επίπεδα ινσουλίνης

Εάν προσπαθήσουμε να εισέλθουμε σε κατάσταση κέτωσης και τα επίπεδα ινσουλίνης είναι αρκετά ψηλά, θα είναι σχεδόν αδύνατο. Η ινσουλίνη καταστέλλει την παραγωγή κετονών στο σώμα. Για να μπει κανείς σε κέτωση, τα επίπεδα ινσουλίνης πρέπει να είναι χαμηλά.

Χρόνια υψηλά επίπεδα ινσουλίνης και η διαταραγμένη σηματοδότηση ινκρετινών (μόρια που προέρχονται από έντερο) οδηγούν με την πάροδο του χρόνου σε αντίσταση στην ινσουλίνη.
Αυτό σημαίνει ότι στα κύτταρα υπάρχει δυσλειτουργία στο να μπει μέσα μια δεδομένη ποσότητα γλυκόζης και όλο και περισσότερη ινσουλίνη χρειάζεται για να συμβεί αυτό.
Το σημείο όπου το πάγκρεας δεν είναι πλέον σε θέση να παρέχει την απαιτούμενη ινσουλίνη και τα σάκχαρα αίματος νηστείας ξεπερνούν τα 120 mg/dL ή η γλυκοζυλιωμένη αιμοσφαιρίνη A1c υπερβαίνει το 6,5%, είναι το σημείο που μιλάμε για διαβήτης τύπου-2. Με την κετογονική δίαιτα, οι ανάγκες σε ινσουλίνη μειώνονται και βελτιώνεται αποτελεσματικά ο διαβήτης τύπου-2.

Η κετογονική δίαιτα είναι εξαιρετικά επωφελής για την ομαλοποίηση της αντίστασης στην ινσουλίνης.

Οι υδατάνθρακες αυξάνουν τα επίπεδα ινσουλίνης περισσότερο από τις πρωτεΐνες και το λίπος. Όταν καταναλώνεται ένα γεύμα με υδατάνθρακες ταχείας απορρόφησης  όπως ζυμαρικά, τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα αυξάνονται εκρηκτικά. Το πάγκρεας πρέπει να αντισταθμίσει με την έκκριση όλο και περισσότερης ινσουλίνης για την ομαλοποίηση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα. Αυτό κάνει το σώμα λιπογενές ώστε να ευνοεί την αποθήκευση λίπους περισσότερο από το κάψιμο λίπους.

Όταν οι υδατάνθρακες απουσιάζουν ή είναι ελάχιστοι, όπως συμβαίνει στην κετογονική δίαιτα, τα επίπεδα ινσουλίνης δεν χρειάζεται να ανέβουν ψηλά όσο θα χρειαζόταν εάν καταναλώναμε ένα γεύμα πλούσιο σε υδατάνθρακα ταχείας απορρόφησης.

Η κετογονική δίαιτα δεν εμποδίζει την παραγωγή ινσουλίνης εντελώς, αλλά απλά την μειώνει αρκετά για να επιτρέψει στο σώμα να παράγει κετόνες ενώ μπορεί ακόμα να εκπληρώσει τους άλλους κρίσιμους ρόλους της στον οργανισμό μας.

Βελτιώνει την υγεία της καρδιάς και των αγγείων

Καθώς η παχυσαρκία γίνεται πιο διαδεδομένη στις εκβιομηχανισμένες χώρες, ο επιπολασμός των καρδιαγγειακών παθήσεων αυξάνεται σταθερά. Δίαιτες πλούσιες σε υδατάνθρακα, ειδικά με σάκχαρα εύκολα απορροφήσιμα όπως το αλεύρι, η ζάχαρη, συνδέονται με μηχανισμούς στην ανάπτυξη μεταβολικού συνδρόμου, που συνεισφέρει σημαντικά στην ανάπτυξη της καρδιαγγειακής νόσου.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η κετογονική δίαιτα είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική στην απώλεια λίπους, και κυρίως στο σπλαχνικό λίπος. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κετογονική δίαιτα μπορεί επίσης να είναι αποτελεσματική στη βελτίωση των βιολογικών δεικτών που χρησιμοποιούνται για την εκτίμηση των ασθενειών της καρδιάς και των αγγείων, όπως το σωματικό βάρος, το ποσοστό λίπους, η ομοιόσταση της γλυκόζης, η A1c και οι δείκτες λιπιδίων όπως LDL, HDL και τριγλυκερίδια.

Η κετογονική δίαιτα δεν είναι μια δίαιτα που μπορούμε να χρησιμοποιούμε ως τρόπο ζωής. Είναι μια θεραπευτική διαδικασία  με ειδικούς  χρόνους  στα στάδια της που προκαλεί ανάλογες τροποποιήσεις στον μεταβολισμό του σώματος.

Η Κετογονική Δίαιτα προάγει την απώλεια βάρους μέσω πέντε κύριων φυσιολογικών οδών. Αυτοί οι μηχανισμοί είναι καλά τεκμηριωμένοι σε επιστημινικές μελέτες και εξηγούν γιατί η Κετογονική Δίαιτα είναι συχνά πιο αποτελεσματική από τις τυπικές δίαιτες περιορισμένων θερμίδων.

Λόγω της μειωμένης πρόσληψης γλυκόζης τα επίπεδα ινσουλίνης μειώνονται σε μεγάλο βαθμό. Αυτό βοηθά στην μείωση βάρους και λίπους σε πολλαλπλούς άξονες.

1. Αφαιρεί την αναστολή της ορμονοευαίσθητης λιπάσης (HSL).
2. Αυξάνει τη λιπόλυση (διάσπαση του αποθηκευμένου λίπους).
3. Απελευθερώνει λιπαρά οξέα από τον λιπώδη ιστό.
4. Προάγει την οξείδωση του λίπους ως κύρια πηγή ενέργειας.

Αυτός είναι ένας από τους ισχυρότερους μηχανισμούς κατά της παχυσαρκίας.

Τα κετονικά σώματα — ειδικά το β-υδροξυβουτυρικό (BHB) — δρουν άμεσα στον εγκέφαλο προκαλώντας ανορεξία.

Η ανορκτική δράση της κέτωσης επέρχεται τόσο κεντρικά στον υποθάλαμο του εγκεφάλου όσο και περιφεριακά σε ορμονικά συστήματα που ελέγχουν την πείνα.

1. Μειωμένα σήματα πείνας στον υποθάλαμο.
2. Μειωμένη γκρελίνη (ορμόνη της πείνας).
3. Αυξημένες ορμόνες κορεσμού (CCK, PYY).
4. Πιο σταθερή γλυκόζη αίματος που προκαλεί λιγότερες βουλιμίες.

Αυτό οδηγεί σε αυθόρμητη μείωση θερμίδων χωρίς προσπάθεια.

Η Κετογονική Δίαιτα αυξάνει την ενεργεικά δαπάνη κατά 10 έως 15%.

Αυτό οφείλεται κυρίως στους εξής παράγοντες:

• Υψηλότερης οξείδωσης λίπους.
• Αυξημένης θερμογένεσης.
• Μιτοχονδριακών προσαρμογών.
• Καφέ χρώματος λευκού λιπώδους ιστού (περισσότερη UCP1).

Αυτό σημαίνει ότι το σώμα καίει περισσότερες θερμίδες ακόμη και σε κατάσταση ηρεμίας.

Η αυξημένη περιεκτικότητα σε λιπαρά και μέτρια περιεκτικότητα σε πρωτεΐνη μαζί με την έλλειψη υδατάνθρακα επιφέρει μεγάλο αίσθημα κορεσμού.

• Αργή γαστρική κένωση.
• Μείωση των διακυμάνσεων της γλυκόζης.
• Αύξηση των ορμονών κορεσμού.
• Μείωση της κατανάλωσης τροφής που βασίζεται στην βουλυμία.

Αυτό αποτρέπει την υπερκατανάλωση τροφής και υποστηρίζει τον μακροπρόθεσμο έλεγχο του βάρους.

Η πολύ χαμηλή πρόσληψη υδατανθράκων επιφέρει:

• Η de novo λιπογένεση (μετατροπή υδατανθράκων σε λίπος) ελαχιστοποιείται.
• Μειώνεται η παραγωγή λίπους στο ήπαρ.
• Η αποθήκευση τριγλυκεριδίων στον λιπώδη ιστό μειώνεται.

Αυτό περιορίζει άμεσα τη συσσώρευση νέου λίπους.