Keto - Κετογονική Δίαιτα

Κετογονική Δίαιτα είναι η δίαιτα που δημιουργεί στον οργανισμό μια ειδική μεταβολική κατάσταση που λέγεται κέτωση και μάλιστα επειδή προέρχεται μέσω της διατροφής λέγεται διατροφική κέτωση.

Κέτωση έχουμε όταν αυξάνεται η συγκέντρωση ουσιών στο αίμα  που λέγονται κετόνες ή κετονικά σωμάτια. Οι κετόνες είναι προϊόντα που προέρχονται από την διάσπαση του λίπους στο συκώτι. Αυτό σημβαίνει όταν η διαθέσιμη συγκέντρωση γλυκόζης στα κύτταρα είναι πολύ μικρή και ο οργανισμός αναγκάζεται να χρησιμοποιεί το λίπος ως αποκλειστική πηγή καυσίμου.

Άρα θα λέγαμε και ότι είναι ο ιατρικός ορισμός  της μέγιστης  καύσης λίπους ή λιπόλυσης.

Σε σχέση με το αδυνάτισμα και τα αποτέλεσματα της, συγκρινόμενα με άλλες δίαιτες στην μείωση λίπους, θα λέγαμε ότι η κετογονική δίαιτα κακώς ονομάζεται δίαιτα αλλά θα πρέπει να ονομάζεται αποκλειστική θεραπεία μείωσης λίπους ή διατροφική θεραπεία λιπόλυσης.

Οι δράσεις της κετογονικής δίαιτας δεν περιορίζονται στο αδυνάτισμα. Η κετογονική δίαιτα έχει θεραπευτικές δράσεις σε διάφορες ασθένειες όπως, η νόσο Alzheimer, η αμυοτροφική πλευρική σκλήρυνση, ο αυτισμός, ο καρκίνος, οι ημικρανίες, τα εγκεφαλικά τραύματα, ο χρόνιος πόνος, η νόσος του Parkinson, οι διαταραχές του ύπνου, κ.α.

Η νηστεία και άλλα διαιτητικά σχήματα χρησιμοποιήθηκαν για τη θεραπεία της επιληψίας από τουλάχιστον 500 π.Χ. Η κετογονική δίαιτα (KD) εισήχθη από τους σύγχρονους γιατρούς ως απομίμηση του μεταβολισμό της νηστείας, στην θεραπεία για την επιληψία τη δεκαετία του 1920. Για δύο δεκαετίες αυτή η θεραπεία χρησιμοποιήθηκε ευρέως, αλλά με τη σύγχρονη θεραπεία αντιεπιληπτικών φαρμάκων η χρήση της μειώθηκε δραματικά.

Μετέπειτα, στοιχεία έδειξαν ότι ενήλικες με επιληψία μπορούσαν να ωφεληθούν από μια διατροφή λιγότερο αυστηρή, όπως μια τροποποιημένη δίαιτα Atkins, εξίσου αποτελεσματικά.

Ως Κλασική Κετογονική Δίαιτα, ορίστηκε η δίαιτα περιέχει μια αναλογία 4: 1 κατά βάρος λιπαρών προς το συνδυασμό πρωτεΐνης και υδατάνθρακα. Αυτό επιτυγχάνεται με τον αποκλεισμό τροφίμων υψηλής περιεκτικότητας σε υδατάνθρακες, όπως αμυλούχα φρούτα και λαχανικά, ψωμί, ζυμαρικά, δημητριακά και ζάχαρη, ενώ παράλληλα αυξάνεται η κατανάλωση τροφίμων με υψηλή περιεκτικότητα σε λιπαρά όπως ξηροί καρποί, κρέμα γάλακτος και βούτυρο, λίπη, λιπαρά κρέατα όπως μπέικον κα.

Σήμερα οι διαστάσεις που έχει πάρει η κετογονική δίαιτα παγκοσμίως είναι εκρηκτικές. Η σύγχρονη ιατρική έχει κατανοήσει πλήρως τους μηχανισμούς και την δράση της κέτωσης.

Κακώς προτείνουν την κλασική κετογονική δίαιτα (αναλογία 4: 1 κατά βάρος λιπαρών προς το συνδυασμό πρωτεΐνης και υδατάνθρακα) για το αδυνάτισμα. Η κλασική κετογονική δίαιτα είναι μια δίαιτα που στο αδυνάτισμα το μόνο που προσφέρει είναι μια ανορεξία λόγο της κέτωσης και τίποτε άλλο. Το λίπος που μεταβολίζεται και προκαλεί αυτήν την κέτωση δεν είναι το δικό μας λίπος αλλά το υπερβολικό λίπος της τροφής, που μπορεί να αγγίζει και το 80% του συνόλου των ημερήσιων θερμίδων.

Δυστυχώς όμως, παγκοσμίως ελάχιστοι είναι οι ιατροί επιστήμονες που ασχολούνται σοβαρά με το θέμα της κέτωσης. Αποτέλεσμα αυτού είναι, οι διαστάσεις που έχει πάρει η κετογονική δίαιτα να προκαλούν περισσότερο σύγχυση για το θέμα, παρά διευκρινιστική ενημέρωση για το ευρύ κοινό.

Η κετογονική δίαιτα είναι μια θεραπευτική δίαιτα. Και ως θεραπευτική δίαιτα ορίζεται μια τροποποιητική δίαιτα που δημιουργεί ιδιαίτερες συνθήκες στον οργανισμό μας και η οποία έχει περιορισμένο χρόνο δράσης και διακόπτεται με την βελτίωση αυτού που την εφαρμόζει.

Το κλειδί της κατανόησης είναι ότι, η δράση της προέρχεται από την κέτωση και η κέτωση υποβάλετε από τον περιορισμό και μόνο του υδατάνθρακα και όχι από την αύξηση των λιπαρών της τροφής. Κάλλιστα λοιπόν θα μπορούσε να φτάσει σε κέτωση και μια επιθετική Low Glucemic Index (LGIT), μια Paleo Diet, μια ιατρική νηστεία τυπου PSMF κ.α.

Ναι, η κετογονική δίαιτα είναι μια θεραπευτική δίαιτα με ευρύ φάσμα θεραπευτικών δράσεων σε πολλές ασθένειες αλλά και στην παχυσαρκία. Απλά για την παχυσαρκία οι κατάλληλες κετογονικές δίαιτες είναι οι ΚΕΤΟ ΝΗΣΤΕΙΑΚΕΣ ΔΙΑΙΤΕΣ με αποτελέσματα τέτοια, που δεν μπορεί να φέρει ούτε το πιο επιθετικό χειρουργείο βαριατρικής για την παχυσαρκία.

Παρακάτω παρατίθεται μια βαθύτερη εξήγηση, σε επίπεδο μηχανισμού, για το πώς η κετογονική δίαιτα (KD) επηρεάζει την ανθρώπινη φυσιολογία, βασισμένη αυστηρά στις επιστημονικές πηγές που έχουν ανακτηθεί με βάση τις μεταβολικές, ορμονικές, κυτταρικές, νευρολογικές, φλεγμονώδεις και επιγενετικές δράσεις.

Όταν οι υδατάνθρακες περιορίζονται, τα επίπεδα ινσουλίνης μειώνονται και το ήπαρ αυξάνει την β-οξείδωση των λιπαρών οξέων, παράγοντας κετονικά σώματα (β-υδροξυβουτυρικό, ακετοξικό, ακετόνη). Αυτές οι κετόνες αντικαθιστούν τη γλυκόζη ως κύριο καύσιμο για τον εγκέφαλο και πολλούς ιστούς.

Η Κετογονική Δίαιτα βελτιώνει:

• Αντίσταση στην ινσουλίνη
• Γλυκόζη νηστείας
• Τριγλυκερίδια
• Ολική χοληστερόλη
• HDL χοληστερόλη

Πολλαπλές μελέτες δείχνουν σημαντικές βελτιώσεις στους μεταβολικούς δείκτες σε υπέρβαρα ή διαβητικά άτομα.

Μελέτες σε ανθρώπους έδειξαν ότι η Κετογονική Δίαιτα μπορεί να αυξήσει την ενεργειακή δαπάνη κατά 10-15%, συμβάλλοντας στην απώλεια βάρους.

Η οξείδωση των κετονών εξαντλεί τα ενδιάμεσα προιώντα του κύκλου του Krebs, απαιτώντας αναπλήρωση από γλυκόζη, γλυκογόνο ή αμινοξέα. Αυτή η μεταβολική πίεση επηρεάζει το ενεργειακό ισοζύγιο και τον μεταβολισμό των πρωτεϊνών.

Αυξάνει την UCP1 στον BROWN λιπωδη ιστό και μετατρέπει σε BROWN τον λευκό λιπώδη ιστό. Με αυτόν τον μηχνισμό ενισχύει τη θερμογένεση και την καύση λίπους.

Τροποποιεί τις λιπώδεις ορμόνες που ρυθμίζουν τον συστηματικό μεταβολισμό.

Η Κετογονική Δίαιτα αυξάνει τον παράγοντα ανάπτυξης ινοβλαστών-21 (FGF21), μια ορμόνη που:

• Ενισχύει την οξείδωση του λίπους

• Υποστηρίζει τη μεταβολική σταθερότητα

• Προωθεί τις θερμογενετικές οδούς μέσω του UCP1

Το β-υδροξυβουτυρικό (BHB) δρα ως σηματοδοτικό μόριο που μειώνει την όρεξη.

• Αυξημένη μιτοχονδριακή αποτελεσματικότητα και βιογένεση
• Ενισχυμένη οξείδωση λιπαρών οξέων
• Μειωμένη παραγωγή δραστικών ειδών οξυγόνου (ROS) (σε ορισμένα μοντέλα)

Η Κετογονική δίαιτα μπορεί να μειώσει τη μυϊκή μάζα σε ορισμένες περιπτώσεις λόγω αλλοιωμένης πρωτεόλυσης και αντιλιπολυτικής σηματοδότησης.

Η κετογονική Δίαιτα εκμεταλλεύεται το φαινόμενο Warburg: τα καρκινικά κύτταρα εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη γλυκόζη. Μειώνοντας τη γλυκόζη και την ινσουλίνη, η KD μπορεί να:

Επιβάλει μεταβολική ασιτία στα καρκινικά κύτταρα

Αυξήσει την ευαισθησία στη χημειοθεραπεία και την ακτινοβολία
Χρησιμοποιείται ως επικουρική θεραπεία, όχι ως αυτόνομη θεραπεία.

Η Κετογονική Δίαιτα χρησιμοποιείται εδώ και πολύ καιρό για την ανθεκτική στην φαρμακευτική αγωγή επιληψία. Οι μηχανισμοί περιλαμβάνουν:

• Αυξημένο GABA-εργικό τόνο
• Μειωμένη νευρωνική διεγερσιμότητα
• Βελτιωμένη μιτοχονδριακή λειτουργία
• Αντιφλεγμονώδεις και αντιοξειδωτικές επιδράσεις

Τα κετονικά σώματια παρέχουν σταθερή ενέργεια στους νευρώνες, μειώνοντας το μεταβολικό στρες και βελτιώνοντας τη γνωστική ανθεκτικότητα.

Η Κετογονική Δίαιτα μειώνει τους φλεγμονώδεις μεσολαβητές όπως:

• IL‑6
• IL‑8
• TNF‑α
• C-αντιδρώσα πρωτεΐνη
• Μεταλλοπρωτεϊνάση‑2

Μελέτες σε πειραματόζωα δείχνουν μειωμένη παραγωγή κυτοκινών και ROS υπό Κετογονική Δίαιατα.

Η BHB αναστέλλει επίσης το φλεγμονόσωμα NLRP3, έναν βασικό παράγοντα χρόνιας φλεγμονής (υποστηρίζεται από πολλαπλές μελέτες).

Η Κετογονική Δίαιτα μπορεί να:

• Αυξήσει την μικροβιακή ποικιλομορφία
• Μετατοπίσει την αναλογία προς τα Bacteroidetes έναντι των Firmicutes
• Τροποποιήσει τα βακτήρια που παράγουν βουτυρικό

Αυτές οι αλλαγές μπορεί να επηρεάσουν τον έλεγχο της γλυκόζης και την μεταβολική υγεία.

Το β-υδροξυβουτυρικό BHB δρα ως αναστολέας της ιστονοδεακετυλάσης (HDAC), επηρεάζοντας:

• Γονιδιακή έκφραση
• Λιπογένεση
• Μεταβολική προσαρμογή
• Αντιφλεγμονώδεις οδούς

• History of the ketogenic diet (James W. Wheless)
• Ketogenic diet
• Diet Review: Ketogenic Diet for Weight Loss
• Metabolic Effects of Ketogenic Diets: Exploring Whole-Body Metabolism in Connection with Adipose Tissue and Other Metabolic Organs
• The Potential Health Benefits of the Ketogenic Diet: A Narrative Review